Kiedy zaczyna się astronomiczna zima?

2022-12-21
Kiedy zaczyna się astronomiczna zima?

Wiele osób z wytęsknieniem czeka na pierwszy dzień zimy, bo jest to ich ulubiony czas w roku. Tylko zimą możemy cieszyć się ze świątecznego klimatu, w postaci ozdobionych i rozświetlonych światłami miast, i tylko zimą możemy liczyć na śnieg, a więc i uprawianie zimowych sportów. Sprzyjają temu niższe temperatury i szybko zachodzące Słońce. Pogoda bywa jednak nieprzewidywalna i nie zawsze dane jest nam cieszyć się z zimowej aury - w odpowiednim czasie, choć zawsze w kalendarzu pierwszy dzień zimy jest zaznaczony. Z tego względu rozróżniamy zimę kalendarzową, astronomiczną, fenologiczną i meteorologiczną, a każda z nich zazwyczaj rozpoczyna się w innym dniu. Co oznaczają te pojęcia i w końcu kiedy zaczyna się zima w Polsce?

Zima astronomiczna a kalendarzowa i meteorologiczna - różnice

Pory roku na Ziemi zależą od położenia naszej planety względem Słońca. Im mniej jego promieni do nas dociera, tym jest chłodniej, a późniejsze wschody i wcześniejsze zachody Słońca oznaczają krótszy dzień - im dalej od równika się znajdujemy. Z układem tym jest więc bezpośrednio związany pierwszy dzień zimy astronomicznej, a rozpoczyna się ona dniem, w który wypada przesilenie zimowe. Jest to jednak data ruchoma, ze względu na występowanie lat przestępnych.

Wszyscy natomiast doskonale wiemy, kiedy zaczyna się kalendarzowa zima 2022, bo każdego roku ma to miejsce tego samego dnia. Jest to data umowna, stosowana w celu usystematyzowania pór roku. Mamy dzięki temu pewność, że zima kalendarzowa wypada zawsze 22. grudnia. A kiedy zaczyna się zima meteorologiczna? Zgodnie z kalendarzem meteorologicznym, który dzieli pory roku na równe trzy miesiące - zaczyna się ona 1. grudnia, a koniec tej zimy wypada w ostatni dzień lutego. Warto też wspomnieć o początku zimy fenologicznej, bo to ona tak naprawdę oznacza pojawianie się zimowej aury. Pierwszy dzień zimy fenologicznej jest jednak zupełnie nieprzewidywalny. Wyznaczają go intensywne przymrozki, a wraz z nimi zahamowanie wegetacji roślin. Nie zawsze ma to miejsce w grudniu. Bywa, że fenologiczna zima zaczyna się wcześniej lub dużo później.

nocny krajobraz zimowy

Pierwszy dzień zimy astronomicznej - kiedy zaczyna się zima 2022?

Aby poznać pierwszy dzień zimy astronomicznej, musimy dowiedzieć się, kiedy jest przesilenie zimowe. Te dwie daty są ze sobą ściśle powiązane, a wyznacza je najkrótszy dzień roku na półkuli północnej. Słońce znajduje się wtedy w zenicie w zwrotniku Koziorożca, a więc jest najbardziej wysunięte na południe. W 2022 najkrótszy dzień roku wypada 21 grudnia i właśnie wtedy zaczyna się zima astronomiczna.

O wiele rzadziej przesilenie zimowe wypada 20 lub 23 grudnia. Może się też oczywiście zdarzyć, że początek zimy astronomicznej będzie miał miejsce wtedy, kiedy zaczyna się zima kalendarzowa, a więc nie 21 grudnia, tylko dzień później. Najbliższą taką datą będzie 22 grudnia 2027 roku.

zimowy zachód słońca

Co to znaczy przesilenie zimowe? Związane z nim tradycje

Przesilenie zimowe to najkrótszy dzień w roku, a więc moment, od którego możemy cieszyć się coraz większą ilością Słońca. Dzień staje się coraz dłuższy, a miało to ogromne znaczenie w poprzednich wiekach. Już w starożytności świętowano przesilenie zimowe - na naszych terenach obchodzono wtedy Szczodre Gody. Dla Słowian było to symboliczne zwycięstwo światła nad ciemnością, a więc ucztowano i czczono boga Welesa. Kolędowano, dzieci otrzymywały podarunki w postaci smakołyków lub lalek, łamano się chlebem i oddawano cześć zmarłym. Powoli te tradycje ponownie zaczynają odżywać i coraz więcej osób świętuje grudniowe przesilenie - zgodnie z zamysłem naszych przodków.

Zimowe przesilenie było też obchodzone w innych rejonach półkuli północnej. W starożytnym Rzymie organizowano Saturnalia, kiedy to wszyscy byli sobie równi, a niewolnicy mogli bawić się wspólnie ze swoimi panami. Natomiast zgodnie z wierzeniami perskimi, w dniu przesilenia narodził się Mitra, czyli bóstwo Słońca.

Niebo zimą - co możemy wtedy obserwować?

Miłośnicy astronomii i astronomicznych obserwacji nie porzucają zimą swojej pasji, chowając teleskop w piwnicy. Również wtedy możemy liczyć na ciekawe obiekty na niebie. To właśnie w grudniu najlepiej widoczny jest Orion - gwiazdozbiór z gwiazdą Rigel, Bellatrix i Betelgeza. Są to trzy najjaśniejsze gwiazdy tej konstelacji, natomiast trzy inne - Mintaka, Alnilam i Alnitak - tworzą znany asteryzm - Pas Oriona. Wskazuje on na Syriusza i wyznacza drogę do gwiazdy Aldebaran - z gwiazdozbioru Byka, a także do Plejady Siedmiu Sióstr.

gwiazdy na zimowym niebie

Zima jest fascynującym okresem roku, ale oczywiście nie dla wszystkich. Wiele osób tylko czeka na to, kiedy zima się w końcu skończy, a dni ponownie staną się długie i ciepłe. Koniec zimy kalendarzowej wypada 21 marca 2023, kiedy to zaczyna się kalendarzowa wiosna, natomiast z wiosny astronomicznej możemy zacząć cieszyć się już dzień wcześniej.


Zobacz podobne wpisy:

Pokaż więcej wpisów z Grudzień 2022
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel